فارسی العربیة
صفحه اصلی مقالات دروس خارج مجله کلام اسلامی تصاویر استفتائات اخبار قاموس المعارف ریحانة الأدب
مقالات برگزیده
دسترسی سریع به مقاله
امامت و تشیع
شبهه 1
در مقدمه عبد‌الله بن سلمان بر کتاب عثمان الخمیس با انتقاد از جایگاه عقیده امامت در شیعه و اهتمام به آن آمده است، آیت الله محمد باقر حکیم می‎گوید: «امامت مرتبه‎ای بسیار بالاتر از درجه نبوت است... و در روایات اهل بیت(ع) به صراحت آمده است که امامت در درجه بالاتری از نبوت قرار دارد» (الامامة و اهل البيت، النظرية و الاستدلالص 22-25) [ر.ک: عجيب‌ترين دروغ تاريخ: 9]

پاسخ:

پیامبران دارای مقام امامت بودند

وقتی گفته می‌شود: مقام امامت بالاتر از مقام نبوت است، به این معنا نیست که این مقام اختصاص به امامان دارد و پیامبران از آن برخوردار نیستند؛ بلکه اکثر پیامبرانی که در قرآن نام آنها آمده است، علاوه بر مقام نبوت دارای مقام امامت و رهبری هم بوده‌اند. چنان‌که قرآن دربارۀ عده‌‍‌ای از پیامبران (چون حضرت ابراهیم، لوط، اسحاق و یعقوب(ع) ) می‌فرماید:
وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا وَ أَوْحَيْنا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ وَ إِقامَ الصَّلاةِ وَ إيتاءَ الزَّكاةِ وَ كانُوا لَنا عابِدين.[12] 
و آنان را امامانی قرار داديم كه به فرمان ما، [مردم را]  هدايت مى‏كردند و انجام كارهاى نيك و برپاداشتن نماز و اداى زكات را به آنها وحى كرديم و تنها ما را عبادت مى‏كردند.
و باز می‌فرماید:
وَ إِذِ ابْتَلى‏ إِبْراهيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتي‏ قالَ لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمين.[13]
[به خاطر آوريد]  هنگامى كه خداوند، ابراهيم را با وسايل گوناگونى آزمود و او به خوبى از عهدۀ اين آزمايش ‍‌‌ها برآمد؛ خداوند به او فرمود: من تو را امام مردم قرار می‌دهم! ابراهيم عرض كرد: از دودمان من [نيز امامانى قرار بده!] خداوند فرمود: پيمان من، به ستمكاران نمى‏رسد!.
توضیح اینکه حضرت ابراهیم آن‌گاه که به مقام امامت رسید، نبی بود؛ زیرا وحی بر او نازل شده و خدا با او گفت‌و‌گو می‌کرد که: «من تو را برای مردم امام قرار می‌دهم» و از این رو باید گفت مقام امامت، فراتر از مقام نبوت است و مثل خلیل الرحمن، قهرمان توحید در بخش پایانی عمر خود به این مقام رفیع نایل شد. نکته دیگر اینکه این دو مقام (امامت و نبوت) از هم قابل تفکیک‌اند؛ یعنی ممکن است شخصی پیامبر باشد و امام نباشد، یا امام باشد ولی پیامبر نباشد.
امامان نیز دارای مراتب هستند، امامت و خلافتی که به وسیله پیامبر اکرم(ص) به امامان دوازده گانه منتقل شده است به لحاظ شرافت مقام خود پیامبر اکرم از امامت دیگر پیامبران و اوصاء الهی بالاتر است؛ و نکته این مطلب هم روشن است چون در اینجا خلافت و جانشینی برترین خلق خدا یعنی محمد مصطفی(ص) مطرح است ولی دیگر امامان و اوصیا در تاریخ چنین نبودند.
چنانکه بر اساس احادیث معتبری که فریقین آن را نقلکرده‌اند در زمان ظهور، حضرت مهدی(عج) پیشوا و امام و حضرت عیسی هر چند پیامبر اولوالعزم بوده وزیر (از یاران مخصوص) و اقتدا کننده به وی خواهد بود[14]  و این نشان دهنده بالا بودن مقام جانشینان پیامبر اکرم(ص) به لحاظ انتساب مقامشان به پیامبر خاتم از دیگر امامان و اوصیاء الهی است.
به هر حال وقتی به طور کلی گفته می شود مقام امامت از مقام نبوت برتر است این به معنای برخوردار نبودن انبیای عظام از این مقام نیست. بلکه در درجه اول انبیا از این مقام برخوردار بودند و این مقام یعنی امامت، پس از پیامبر گرامی اسلام، به اوصیای او یعنی ائمه اهلبیت منتقل شده است.[15]

[12]. انبیاء، آیه 73.
[13].  بقره، آیه 124.
[14]. حدیث چنین است: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وآله وَسَلَّمَ كَيْفَ أنْتُمْ إِذَا نَزَلَ ابْنُ مَرْيَمَ فِيكُمْ وَإِمَامُكُمْ مِنْكُمْ»؛ «رسول خدا فرمود: حال شما چگونه است، وقتی فرزند مریم در میان شما نازل شود و امام شما از شما باشد؟» و در فتح الباری آمده است که: ابو الحسن خسعي گفته است: روایات متواتر وجود دارد که مهدی از این امت خواهد بود و عیسی پشت سر او نماز خواهد خواند. (صحيح بخاری، باب نزول عیسی بن مریم، ج 11، ص 267، فتح الباری، ج 6‍‌،  ص  569).
[15]امام مهدی حقیقتی تابناک، مرتضی ترابی، ص 29.