حجت‌الاسلام و المسلمين «ابراهيم يعقوبيان» در گفت‌وگو با سرويس انديشه و علم خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، در مورد شخصيت علمی آيت‌الله «جعفر سبحانی»، ضمن بيان مطلب فوق گفت: معروف‌ترين اثر آيت‌الله سبحانی در عرصه علوم قرآن و حديث دو كتاب ارزشمند تفسيری ايشان است كه عبارت‌اند از: تفسير «مفاهيم‌القرآن» در ده جلد و تفسير «منشور جاويد» در چهارده جلد.

مدرس حوزه علميه مشهد با بيان اين مطلب كه منشور جاويد را آيت‌الله سبحانی به زبان فارسی و مفاهيم‌القرآن را به زبان عربی به نگارش درآورده است، تصريح كرد: البته توضيحی كه بايد داده شود اين است كه برخی تصور می‌كنند يكی از دو كتاب ترجمه ديگری است؛ مثلا منشور جاويد ترجمه‌ای از مفاهيم‌القرآن است و يا مفاهيم القرآن همان منشور جاويد به زبان عربی است.

يعقوبيان به نقل قولی از خود آيت‌الله سبحانی اشاره كرد و گفت: اين استاد بزرگوار می‌گويد: «اين‌گونه نيست كه اين دو اثر ترجمه‌ای از هم باشند؛ يعنی بحث‌ها عين هم نيست، بلكه من سعی كرده‌ام كه مباحث مختلف باشد.» بعضی جاها در بعضی از مجلدات مشابهت‌هايی هست؛ مثلا مسئله معاد هم در مفاهيم‌القرآن و هم در منشور جاويد است. مباحث مربوط به شخصيت پيامبر اكرم(ص) و تاريخ پيامبر اكرم(ص) در هر دو كتاب آمده، البته تفاوت‌هايی دارد و بعضی از مباحث اساسا مختلف است.

نويسنده مقاله «نفاق يا شخصيت پنهان» در بيان نمونه، اذعان كرد: برای نمونه مباحث مربوط به اسماء و صفات الهی آن‌گونه كه در مفاهيم‌القرآن آمده است ـ به طوری كه جداگانه در يك جلد از آن بحث شده است ـ به اين شكل در منشور جاويد نيست و هم‌چنين اختلاف‌هايی از حيث موضوعات بين اين دو اثر وجود دارد.

مدرس مكتب جامعةالرضوية ضمن اشاره به اين امر كه موضوعاتی كه در اين دو اثر شبيه به هم است، رويكرد و توجه به آن‌ها متفاوت است، اظهار كرد: ايشان منشور جاويد را به عنوان اولين تفسير موضوعی به زبان فارسی عرضه كردند و موضوعات مختلفی در عرصه‌های اخلاق، تاريخ، اعتقادات و ... را در هر دو تفسير ارائه دادند. مفاهيم‌القرآن ايشان از وقتی كه منتشر شده است بسياری از اعاظم شيعه حتی اهل سنت، بر آن تقريظ نوشته و از آن تقدير كردند. علامه طباطبايی، علامه شوشتری، آيت‌الله مكارم، آيت‌الله حسن‌زاده آملی و بسياری از علمای داخل و حتی خارج از كشور از اين كتاب تجليل و ستايش كردند، به طوری كه اين كتاب را اعجاب‌آميز دانستند.

نويسنده كتاب «مدرسه نامرئی» يكی از ويژگی‌های آيت‌الله سبحانی را كثرت تأليف ايشان دانست و عنوان كرد: ايشان از همان ابتدا چشمشان به مباحث علمی و كتب فراوان افتاد و هم‌چنين پدرشان هم از علما بوده است، از اين‌رو ايشان در عرصه پژوهش انسانی بسيار فعال و قوی است و پژوهش‌های بسيار ناب و آثار قلمی بسيار زيادی دارد.

وی در ادامه افزود: طبيعتا ممكن است كسانی كه آثار قلمی زيادی دارند، آرايی مختلف در كتب آن‌ها در يك موضوع ديده شود. برای نمونه يكی از مباحثی كه در علوم قرآن مطرح است اين است كه آيا قرآن كريم در زمان پيامبر اكرم(ص) جمع‌آوری شده است يا نه؟ اين موضوع، بحث قابل توجهی در علوم قرآن است.

يعقوبيان خاطرنشان كرد: آيت‌الله سبحانی در كتاب «المناهج» كه در حوزه شيوه‌های تفسير و علوم قرآنی نوشته و مناهج و روش‌های مفسرين را شرح كرده است، بحث مبسوطی را با اين مضمون كه قرآن كريم در زمان خود پيامبر اكرم(ص) جمع‌آوری شده و توسط شاگردان پيامبر اكرم(ص)، از اميرالمؤمنين(ع) و ديگر كاتبان جمع‌آوری شده و «بين‌الدفتين» هم قرار گرفته و در اختيا مردم بوده است، انجام داده است.