حجت‌الاسلام و المسلمين علی مؤمنی، عضو هيئت علمی مؤسسه امام صادق(ع)، در گفت‌وگو با سرويس انديشه خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، در مورد ويژگی‌های فردی، اخلاقی و علمی آيت‌الله‌العظمی جعفر سبحانی گفت: مهم‌ترين ويژگی‌ آيت‌الله سبحانی نظم ايشان است، رمز پيشرفت علمی و دست‌يابی به جامعيت علمی، حتی در پيشرفت معنويات نيز به علت نظم‌شان است، چنانچه برای دقيقه دقيقه وقت خود برنامه تدوين كرده‌اند و حتی برای تعطيلاتی هم‌چون پنج‌شنبه و جمعه برنامه علمی و درسی دارند. در خاطرم هست كه آيت‌الله سبحانی 25 سال قبل به ما فرمودند كه تابستان‌ها هم مثل مدت ايام تحصيلات، منظم و مرتب، فعاليت علمی داشته باشيد.

اين محقق علوم اسلامی افزود: خصوصيت‌ و ويژگی ديگر ايشان، پشتكار و فعاليت زياد است، به نحوی كه اكنون كه حدود 80 سال دارند، خيلی كوشا و مظهر «فعال لما يريد» هستند، واقعا در 24 ساعت پر‌كار هستند و مصداق حديثی‌ هستند كه اين حديث، يكی از 10 نشانه‌ مؤمن را در اين می‌داند كه «لا يشبع عقله»؛ يعنی انسانی كه می‌خواهد عقلش به تكامل برسد از درس خواندن سير نمی‌شود و اين خستگی‌ناپذيری در تعليم و تدريس و تحقيق از ويژگی‌های منحصر به فرد آيت‌الله سبحانی است كه هر دانشجو و طلبه‌ای بايد اين ويژگی را داشته باشد. علاوه بر اين ايشان حافظه فوق‌العاده قوی‌ای دارند و كسی كه با ايشان افت و خيز داشته باشد می‌بيند كه هر آن‌چه در علوم نقليه و عقليه در طول مدت تحصيل خوانده‌اند، هم‌اكنون در حافظه دارند.

مؤلف «كمال انسان و انسان كامل» در ادامه سخنان خود اظهار كرد: آيت‌الله سبحانی شخصيت كلامی و علمی منحصربه فردی در ابعاد مختلف علوم نقليه و عقليه دارند، فلذا از يك جامعيت فوق‌العاده‌‌ای برخوردار هستند، به نحوی كه در هر علم عقلی و نقلی‌ای، دارای اثر مجزايی هستند كه برای طلاب و دانشجويان مؤثر و كارگشاست، كتاب رجال، بحوث‌ فی‌الملل و النحل و الالهيات نمونه‌ای از اين آثار منحصر به فرد اين شخصيت علمی هستند.

اين محقق علوم اسلامی در پاسخ به اين سؤال كه چرا آيت‌الله سبحانی به سراغ تفسير قرآن رفتند؟، گفت: تمام علوم نقلی و عقلی مقدمه هستند برای فهم خطاب حضرت محمد مصطفی(ص)؛ يعنی جهان‌بينی وحی، واقعيتی است كه هر اندازه انسان سعه وجودی پيدا كند و در علوم نقلی و عقلی تفحص كند، سرانجام به برتری قرآن و سنت می‌رسد كه آيت‌الله سبحانی هم، همين‌گونه است و سبك خاصی را هم در تفسير قرآن كه تفسير موضوعی است ابداع كردند.

مدرس حوزه علميه قم در مورد شيوه‌های گوناگون تفسيری گفت: تفسير قرآن انواع گوناگونی دارد، مانند تفسير روايی و تفسير غير روايی كه شامل تفسير عقلانی، عرفانی و ... است كه در مجموع 10 شيوه تفسيری برای قرآنی وجود دارد و هر نوع تفسير هم انواع و اقسامی دارد كه خارج از بحث ماست، ولی اين را می‌توان گفت كه به يك اعتبار، شيوه تفسيری قرآن، 2 قسم است كه يكی تفسير ترتيبی است كه بيشتر تفاسير سنی و شيعه همين‌گونه هستند و ديگری تفسير موضوعی.

وی در مورد تفسير موضوعی قرآن اظهار كرد: اكثر تفاسير شيعه و سنی، تفاسير ترتيبی بوده‌اند، ولی تفسير موضوعی كه اخيرا در قرن‌های اخير مطرح شده، از زمان علامه مجلسی در بحارالانوار آغاز شده است؛ يعنی می‌شود گفت كه مبتكر تفسير موضوعی، علامه مجلسی در بحارالانوار است، اگر شما به بحار نگاه كنيد می‌بينيد علامه مجلسی يك موضوع را مطرح كرده و آيات مربوط به آن موضوع را در آن‌جا آورده است.

اين مدرس حوزه علميه گفت: وجه امتياز تفسير موضوعی با تفسير ترتيبی اين است كه تمام آيات مربوط به موضوع واحد را در يك‌جا جمع می‌كند و طبق نظر امام علی(ع) قرآن «ينطق بعضه ببعض و يشهد بعضه ببعض»، لذا آيات مشكله و متشابه را با آيات محكم در همان موضوع حل می‌كند.

مؤمنی در مورد موضوعات مورد توجه مفسرين در تفسير موضوعی قرآن نيز خاطرنشان كرد: تفسير موضوعی قرآن بعد از آن ‌كه در قرن اخير مورد توجه قرار گرفت، هر يك از مفسرين موضوعی از موضوعات مطرح در قرآن را مورد توجه قرار داده‌اند، مثلا برخی مسائل سياسی، برخی مسائل اقتصادی و برخی نيز مسائل جامعه‌شناسی را مورد بررسی قرار داده‌اند.