1.والد ما در شب 28 شوال 1347 برابر با 20 فروردين 1308 ديده به جهان گشوده و در دامان پدر روحانى و مادرى عزيز پرورش يافته است.

پس از تحصيلات ابتدايى وارد حوزه علميه تبريز شده اند و تا سال 1325 شمسى برابر با 1365قمرى، مشغول تحصيل بوده اند و تا حدى سطوح عالى را به پايان رسانده بودند.

پس از ورود به قم بيشترين تحصيلات وى در محضر اساتيد بزرگ روز مانند آية الله بروجردى، آية الله حجّت، و حضرت امام و استاد علامه طباطبايى بوده است و غالباً دروس اينها را نوشته و قسمتى از آنها چاپ و برخى مخطوط است.

2. در سال 1332، ازدواج كرده و والده ما از خانواده معروف مجتهدى است كه دو قرن روحانيت آذربايجان را در دست داشتند و شخصيت اخير از ايشان، مرحوم آية الله ميرزا عبدالله مجتهدى است كه به حق در شرق، كم نظير بود و مرحوم شيخ محمد جواد مغنيه در حق ايشان، از نظر احاطه و اطلاعات، چنين گفت: «الشيخ المجتهدى اسطورة تاريخية»، بنابراين ما هم از طرف پدر و هم از طرف مادر، به روحانيت منتسب هستيم.

والد ما علاقه خاصى به نوشتن و مطالعه دارد و لذا والده ما مى كوشيد فضاى منزل را به گونه اى ترتيب دهد كه ايشان در كار خود، موفق شود. و در حقيقت كار منزل ما را والده ما انجام مى دهد چون والد يا بيرون خانه هستند و يا در داخل خانه مشغول كار علمى مى باشند.

در آغاز ازدواج مشكلاتى در زندگى بود، اوّلاً: محيط تبريز يك محيط سرسبز و خرم است و آب و هواى معتدلى دارد. انتقال يك دختر به هواى گرم و آب كذايى قم، دلپذير نمى باشد، آن هم زندگى در يك اتاق استيجارى كه همه كارها را در يك اتاق انجام مى دادند، حتى پخت و پز.

بالأخره هر چه بود تحمل كردند.

3.زندگى نشيب و فرازهاى مختلفى داشت. ساليان درازى با عسرت زندگى مى كردند. والد ما براى تبليغ به شهرهاى ديگر مى رفت. گاهى خرجى ما تمام مى شد، من خاطرم هست، مادرم قلكهاى كوچك ما را از زيرزمينى آورد و شكست تا بتوانيم تا بازگشت پدر زندگى كنيم. البته اين شرايط جنبه خصوصى نداشت، غالباً طلاب و علماى آن روز، از معيشت بسيار پايينى برخوردار بودند، پس از تأسيس مؤسسه امام صادق(عليه السلام)، كتابخانه خود را به آنجا منتقل كردند و اين كتابخانه از ارزش بالايى برخوردار بود كه مقدارى از آنها كتابهاى والد ايشان- مرحوم آین الله میزرا محمد حسین سبحانی خیابانی- بود، ولى اين را يادآور مى شوم، با نگارش كتاب هاى زياد، هرگز حق التأليف براى خود قائل نيست و همه را به رايگان به مؤسسه واگذار مى كند.

4.لابدّ اطلاع داريد كه ناشران بيروت بسيارى از كتاب هاى مؤلفان ايرانى را چاب كرده و چندان حق التأليفى نمى پردازند و اين مطلب درباره والد ما نيز هست، غالباً آثار ايشان در بيروت، از روى چاپ هاى قم، افست مى شود و چيزى به عنوان حق التأليف پرداخت نمى كنند.

5. در زندگى بسيار مقتصد و قانع هستند و پيوسته ما را به ميانه روى در زندگى توصيه مى كنند. خانه كنونى ايشان، قريب به 45 سال قم ساخته شده و دينارى از سهم امام در آن مصرف نشده است، زيرا گاهى در سفرهاى تبليغى كمك هايى به ايشان مى شد و از همانجا زندگى كرده و خانه را ساخته اند.

6.ايشان، سالهاست مقيدند هر روز يك جزء قرآن بخوانند و من از دوران كوچكى اين را مشاهده كرده ام كه تا به امروز ادامه دارد. همچنان مقيدند كه اگر يكى از آشنايان فوت كند، در فاتحه ايشان شركت كنند و حتماً نماز ليلة‌الدفن را برگزار كنند.

7. سؤال مى كنيد كه رمز توفيق ايشان، در پديد آوردن اين همه آثار علمى در فنون مختلف چيست؟

البته اين پاسخ را بايد خود ايشان بدهند، ولى آنچه كه من در زندگى احساس كرده ام، ايشان، به نظم در زندگى عقيده خاصى دارند و عملاً به آن ملتزمند. هرگز حاضر نمى شوند كه يك ساعت از عمر خود را در چيزى بى فايده تلف كنند. و در اين مورد وى تحت تأثير استاد خود "مرحوم آية الله ميرزا محمدعلى مدرّس تبريزى" است. بسيار از نظم ايشان و صرفه جويى وقت ستايش مى كند. مى گويد:

من صبح ها براى فراگرفتن درس به منزل ايشان مى رفتم، روزى ديدم بعد از طلوع آفتاب مقابل خانه خود قدم مى زند و لبهاى او حركت مى كند، من تصور كردم كه دعاى صباح مى خواند، ولى ديدم اين استاد پير كه در آن روز قريب به هفتاد سال داشت منظومه سبزوارى را كه در قطع كوچكى چاپ شده، زير عبا گرفته و مشغول حفظ آنهاست و به خاطر دارم اين بخش را حفظ مى كرد:

وإنّ من غيرية تقابلٌ عرّفه أصحابنا الأفاضل

بالأخره والد دست پرورده ايشان بود، خاطر دارم پزشك يك چشم او را عمل كرده يا دارو داده بود و گفته بود كه اصلاً مطالعه نند ولى من ديدم ايشان، همان چشم را بسته و با چشم ديگر كار مطالعه را انجام مى دهد. آن گاه كه ايشان غرق در مطالعه مى شود، از تمام چيزها غفلت مى كند.

شبى ايشان در اتاق مخصوص خود، مشغول مطالعه بود، ولى بخارى نفت سوز دود زا بود به قدرى اتاق را پر از دود كرده بود كه وقتى برادرم سعيد در اتاق را باز كرده به پدرم گفت: آقاجان كجا هستید؟ اتاق پر از دود است؛ در آن لحظه، ايشان احساس چنين فضايى را كرده بود.

در تربيت فرزندان، سخت گير است، عنايت دارد كه همه آنها را با اصول اسلامى، آشنا سازد و براى همين جهت مرتب در انجمن اوليا و مربيان شركت مى كرد كه از وضع ما آگاه باشد.در تربيت فرزندان، سخت گير است، عنايت دارد كه همه آنها را با اصول اسلامى، آشنا سازد و براى همين جهت مرتب در انجمن اوليا و مربيان شركت مى كرد كه از وضع ما آگاه باشد.

البته سرنوشت فرزندان را در اختيار خود آنها مى گذاشت، ولى علاقمند بود كه در حدّ امكان لباس روحانى بر تن كنند، به خاطر دارم كه در سال 63 همراه والد، مشرف به زيارت خانه خدا شديم، من در آن زمان، دانش آموز ابتدايى بودم، ايشان مرا مقابل ضريح پيامبر(صلى الله عليه وآله) برد و گفت: به پيامبر قول بده كه ان شاءالله در آينده در شمار روحانيون باشى.

8. در ديدارهايى كه حضرت والد با علما و دانشمندان سنّى دارند، روى آيه (واعتصموا بحبل الله جميعاً ولا تفرّقوا)تأكيد مى كنند و آيه را چنين تفسير مى كنند: اين كه قرآن به جاى اين كه بگويد به قرآن يا به دين اسلام، تمسك كنيد، روى «حبل الله» تأكيد مى نمايد، گويا مى خواهد اين نكته را برساند كه امّت متفرّق و چند پاره به سان كسى است كه در چاه افتاده و راه نجات او اين است كه به ريسمانى كه به درون چاه ارسال مى شود، چنگ بزند تا نجات پيدا كند. امت اسلامى هم در صورت تفرّق چنين حالت دارند. اگر به «حبل الله» وحدت چنگ بزنند، نجات آنان قطعى است، و در غير اين صورت، محكوم به مرگ و هلاكند.

سپس ايشان مشتركات ميان دو گروه را يادآور مى شوند و جمله اى كه مرحوم آية الله شرف الدين عاملى فرموده، را اضافه مى كنند: «ما يجمعنا أكثر ممّا يفرّقنا».

9.ايشان در طريق وحدت، كتابى دارند به نام «الانصاف فى مسائل دام فيها الخلاف»، در اين كتاب، يادآور مى شود كه در تمام مسائل فقهى كه شيعه نظر دارد، پيوسته از علماى اهل سنّت موافقى با آنها هست و هيچ مسأله اى نيست كه شيعه در ديدگاه خود در آن تنها باشد و يكى از پيشوايان مذاهب چهارگانه با آنها همراه نباشد، جز 26 مسأله كه در متفردات اماميه است. خوشبختانه در آنها با دلايل قاطع ثابت كرده كه ديدگاه شيعه به كتاب و سنت بسيار نزديكتر است تا ديدگاه هاى ديگران.

باز در طريق وحدت، به مسؤولان كشور توصيه مى كند كه در بين كشورهاى اسلامى دو كشور براى ما از اهميت بالايى برخوردارند:

1.مصر كه مركز علم و دانش علماى اهل سنت است.

2.عربستان كه محلّ نزول وحى است.

و بايد با اين دو كشور رابطه بهترى برقرار كنيم. هم مبادله علمى صورت بگيرد و هم شيعيان با امنيت و آزادى بيشتر، وظايف عمره و حج را انجام دهند.

غالباً در ديدارهاى مسؤولان، مسأله كنترل خانواده (يا جلوگيرى از افزايش نسل) را تذكر مى دهد و مى گويد:

اين نوع كنترل سرانجام به ضرر نظام تشيع است، در حالى كه مخالفان بر عكس عمل مى كنند. اتفاقاً مرور زمان، درستى نظريه ایشان را ثابت كرد و اكنون، مسؤولان متوجه شده اند كه از هر دو نفر كه مى ميرد به جاى آن 70/1 جايگزين مى شود، يعنى اگر دو نفر هم برود، دو نفر جايگزين آنها نيست و اين حاكى از كاهش يافتن جمعيت خواهد بود، و كم كم نسل جوان، كم شده وسرانه معمّرین و پيران كشور زيادتر مى شود.

10.درباره "امر به معروف و نهى از منكر"، هيچ گاه كوتاه نمى آيد، غالباً جوانان را نصيحت مى كنند و گاهى با آنها پيمان مى بندد كه اگر فلان کار را انجام دهند، تشویق شوند.

سايت حضرت والد،(www.imamsadiq.org) از مراجعه كنندگان نسبتا بالايى برخوردار است، حتى چند درصدى از مراجعان از اسرائيل هستند و آثار قلمى ايشان، بحمدالله بيشتر در نسل جوان اثر گذارده كه احياناً سعودى ها، كتابى به نام ايشان بر ضد شيعه نوشته و چاپ كرده اند، که نزد ما موجود است.

11.يكى از دوستان ما جناب آقاى شفيعى نقل مى كرد كه من براى تجارت به كشورهاى آفريقايى سفر كرده بودم، ناگاه با بازرگانى مربوط شدم، وقتى كه فهميد من شيعه هستم از كشوى ميز خود، كتاب «الوهاية فى الميزان» والد را درآورد و گفت: اين كتاب مايه نجات ما شد، ما كوچكترين اطلاعى از اين گروه ويرانگر نداشتيم و اگر اين كتاب نبود، بسيارى از ما گمراه شده بوديم.

البته سخن درباره حيات ايشان زياد است و به همين مقدار بسنده مى شود.والسلام علیکم.