پاسخ: رواياتي كه از پيامبر گرامي(ص) به وسيله راويان نقل ميشود، بر سه دستهاند:
1. خبر متواتر.
2. خبر مقرون به قرائن مفيد علم.
3. خبر واحد.
همه عقلاي جهان به دو قسم نخست عمل ميكنند و هرگز به وضع راوي و شرايط او نمينگرند؛ زيرا خبر از نظر قوت و قدرت، به حدي است كه علم آفرين بوده و هر نوع شك و ترديد را از بين ميبرد.
امّا خبر متواتر چيست و چه شرايطي دارد و يا خبر مقرون به قرائن كه علم آفرين است، كدام است؟
در كتابهاي علم اصول و به ويژه علم درايه دربارة آنها سخن گفته شده و شيعه هم به عنوان گروهي از عقلاي جهان بر اين دو دسته از روايات عمل ميكند.
سخن درباره دسته سوم از روايات است:
از آنجا كه در مسائل اعتقادي، هدف ايمان و اعتقاد است و خبر واحد در اين عرصه فاقد ارزش است؛ زيرا نتيجة مطلوب از آن حاصل نميشود، ولي اگر خبر مربوط به احكام و مسائل عملي باشد، هرگاه سلسله سند، همگي عادل و پاكدامن و پرهيزگار باشند، شيعه به اين حديث عمل ميكند و در اين مورد، فرقي ميان تابعي و صحابي قائل نيست. ولي اگر يكي از راويان، مخدوش و ضعيف باشد، چنين خبري حجت نبوده و قابل احتجاج نيست، همين ضابطه در رواياتي كه به وسيله راويان از ائمه اهل بيت(علیهم السلام) نقل ميشود نيز حاكم و صادق است.
خوشبختانه قسمتي از روايات پيامبر اكرم (ص) از طرق صحيح در اختيار ماست، بخشي از آنها از طريق امامان اهل بيت(علیهم السلام) از پيامبر(ص) نقل شده و برخي ديگر از طريق راويان معتبر و با تقوا، و شيعه به همه اينها عمل ميكند.
آنچه در سؤال آمده، خيالي بيش نيست. برخي از رواياتي كه مورد عمل فقيهان شيعه است، در صحيح بخاري و مسلم و ديگر سنن نيز آمده است، ولي مهم اين است كه سند پيراسته از نقد و جرح باشد.
در پايان يادآوري ميكنيم كه از نظر فقه ما، كساني كه ناصبي هستند و بغض اهلبيت(علیهم السلام) را در دل دارند، كافر و غير قابل اعتمادند، ولي متأسفانه اين ميزان در برخي از كتابهاي حديثي ناديده گرفته شده، مثلاً عمران بن حطّان، كه در رأس خوارج قرار دارد، در سلسله سندهاي صحيح بخاري و غيره وجود دارد كه از نظر ما قابل اعتماد نميباشد.[1]
------------------------------------------------
[1] گزیده راهنمای حقیقت، آیت الله سبحانی، ص 261.
دسترسی سریع به مقاله
چرا شيعه روايات صحابه را نميپذيرد؟
رواياتي كه از پيامبر گرامي(ص) به وسيله راويان نقل ميشود، بر سه دستهاند: