آينده جامعه ها وجهان بشريت چه مى شود؟ نظر قرآن درباره سرنوشت جامعه ها چيست؟

پاسخ: قرآن در باره سرنوشت جامعه ها به روشنى سخن گفته است و با ملاحظه آياتى كه در اين زمينه وارد شده است مى توان نظريه قرآن را در جهات مختلف مسأله دريافت و ما آيات دهگانه اى را كه در اين موضوع وارد شده است در چند بخش مطرح مى كنيم:1. صالحان وارثان زمين مى شوندآينده نگرى انسان او را وادار مى كند كه از آينده جهان و سرنوشت بشر خبرى به دست آورد زيرا از سپيده دم تاريخ ، نزاع و نبرد پيوسته ى ميان حق و باطل برقرار بوده و پيروزى دست به دست مى كشت و به تعبير

آيا وحدت جامعه ها، تمدن ها و فرهنگها امكان پذير است؟ آيا روزى مى رسد كه جوامع مختلف، فرهنگها و تمدن هاى گوناگون، كه هر كدام براى خود آهنگ خاصى دارد، به صورت جامعه واحد، فرهنگ و تمدن واحد درآيند و زير پوشش يك حكومت واحدى قرار بگيرند؟

پاسخ: پاسخ اين سؤال را بحث هاى مربوط به طبيعت جامعه و اينكه گرايش انسان به زندگى اجتماعى چگونه است، مى دهد، آيا اين گرايش همان طور است كه قرآن مى گويد:«زندگى اجتماعى طرحى است كه در خلقت او قرار دارد و او با انگيزه درونى شبيه غريزه، به سوى زندگى جمعى گام برمى دارد» اگر زندگى اجتماعى او روى اين اصل استوار است قطعاً روح جمع گرايى در جامعه بشريت، كم كم گسترش بيشترى پيدا كرده و همه جامعه ها در جامعه واحدى ادغام خواهند شد. و به عبارت ديگر: اگر

اگر بر جامعه ها قانون و سنت حكومت مى كند پس تصادف در تاريخ چه مفهومى دارد؟ آيا اعتقاد به تصادف ناقض قانون عليّت و معلوليت نيست؟

پاسخ: تصادف معانى و مصاديق گوناگونى دارد و هر معنايى براى خود حكم خاصى دارد كه از نظر خوانندگان گرامى مى گذرد:1. تصادف: وجود پديده اى بدون علت، اعم از علت طبيعى و غير طبيعى. تصادف به اين معنى از نظر دانشمندان مردود است وهيچ دانشمندى كه بتوان نام دانشمند روى او نهاد، نمى تواند تصادف به اين معنى را توجيه كند.در ميان دانشمندان فقط «هيوم انگليسى» است كه منكر چنين قانون عقلى شده است و علت آن اين است كه اين دانشمند، مى خواهد همه مسايل را از

تركيب اصالت فرد و اصالت جامعه چگونه ممكن است؟

پاسخ: ابتدا لازم است به يك مطلب اشاره شود وآن اين كه از نظر اسلام فرد وجامعه يك نوع واقعيت واصالت دارند و اسلام نه پشتيبان اصالت فرد محض مى باشد، به گونه اى كه براى جامعه نه وجود حقيقى ونه قانون و نه سنت و نه شناخت قايل شود، و سرنوشت هر فردى را صد در صد جدا از سرنوشت افراد ديگر بداند، ونه پشتيبان اصالت جامعه محض است، به گونه اى كه هر چه باشد فقط روح جمعى و شعور جمعى واراده جمعى وجود داشته باشد،و شعور و وجدان فردى مظهرى از نمونه وجدان جمعى به

در كتابهاى مربوط به فلسفه تاريخ و جامعه شناسى غالباً درباره ى «اصالت فرد» و يا «اصالت جامعه» سخن رانده مى شود، منظور از آن دو چيست؟ آيا بعد سومى هم وجود دارد؟ نظر اسلام در اين باره چه مى باشد؟

پاسخ: زندگى اجتماعى و گروهى انسان سبب مى شود كه وضع زندگى هر فردى تا اندازه ى به جامعه اى كه در آن زندگى مى كند، بستگى داشته باشد، حالا اين بستگى به چه شكلى و تا چه اندازه است، در اين مورد نظريه هاى مختلفى بيان شده است اينك ما به آن ها به گونه اى فشرده اشاره مى كنيم:الف. اصالت فردمقصوداز  اصالت فرد اين است كه زندگى گروهى ، به استقلال فرد در شكل دادن به زندگى او لطمه اى نمى زند، وجامعه چيزى جز مجموع افراد چيزى نيست،وعامل اساسى براى زندگى گروهى

فلسفه ى تاريخ و جامعه شناسى چيست، و چه تفاوتى با هم دارند؟

پاسخ: آشنايى با قوانين كلى جامعه و تاريخ، و آگاهى از تحولات و تطورات جامعه ها از مرحله اى به مرحله اى و علم به قوانين حاكم بر اين تحولات را فلسفه ى تاريخ مى گويند.نخستين كسى كه از قوانين كلى تاريخ ، پرده برداشت و اين علم را پايه گذارى نمود، دانشمند معروف مغربى «عبدالرحمان بن خلدون» (متوفاى 808 هـ.ق) است. وى تاريخى دارد به نام «العبر وديوان المبتدء والخبر» كه در هفت جلد چاپ شده و چندان اشتهارى ندارد و در مقابل آن، مقدمه اى بر اين تاريخ