فارسی العربیة
صفحه اصلی مقالات دروس خارج مجله کلام اسلامی تصاویر استفتائات اخبار قاموس المعارف ریحانة الأدب
مقالات برگزیده
دسترسی سریع به مقاله
مهدی (علیه السلام) منتظر کیست؟
شبهه 18
مادرش مانند سایر زنان از شکم به او حامله شد و بعضی‎ها می‏گویند از پهلوهایش به او حامله شد ...!؟

مادرش مانند سایر زنان از شکم به او حامله شد و بعضیها میگویند از پهلوهایش به او حامله شد ...!؟ (نگا: اثبات الوصية مسعودی، ص 272؛ بحار الانوار، 51/2، 13، 17، 26...). [ر.ک: همان، ص 44]

پاسخ:

غیر طبیعی بودن شیوه حمل مریم

اولا: تفاوت شیوه حمل برخی از اولیای خدا با دیگران چیزی نیست که سابقه در معارف دین نداشته باشد. قرآن کریم خود کیفیت حمل حضرت مریم (س) به عیسی (ع) را به صورت دمیدن می‌داند و مفسران کیفیت دمیدن را به چندین نحو بیان کرده‌اند: برخی گفته‌اند که در سینه بوده تا به رحم وی رسیده؛ عده‌ای گفته‌اند: در دامن او بوده تا به رحم او رسیده و بعضی گفته‌اند: در آستین او بوده تا که به سینه او رسیده و حامله شده است و گروهی هم عقیده دارند در دهان او بوده است.[66]
همچنین در مورد مدت حمل حضرت عیسی، شش قول از صحابه و دیگران نقل شده است:
1. مدت حمل حضرت عیسی نه ماه بوده است (نظر ابن عباس).
2. هشت ماه (قول عکرمه)
3. هفت ماه (قول عطاء و ضحاک)
4. شش ماه (نقل شده در تفسیر رازی)
5. سه ساعت (نقل شده در تفسیر رازی)
6. یک ساعت (قول دوم ابن عباس[67])
این اقوال را بزرگان مفسران اهلسنت، چون ابن کثیر و رازی در تفاسیر خود آورده‌اند؛ و همه این راه‌ها در حمل، راه‌های غیر طبیعی است. بنابراین چه اشکال دارد امام مهدی (عج) دارای یک ویژگی از ویژگی‌های حضرت عیسی (ع) در حمل باشد؛ یعنی حمل او همچون عیسی (ع) غیر طبیعی باشد. آیا این موضوع، جای تمسخر دارد؟ آیا رد این گونه مطالب به صرف اینکه غیر طبیعی است خبر از بی‌ایمانی رد کننده به معارف دین نمی‌دهد؟
بنابراین، حمل از راه غیر طبیعی چیزی نیست که تنها شیعه آن را گفته باشد؛ بلکه فی‌الجمله امری مسلم در معارف دین است.
ثانیاً: شما که این نوع حمل را دربارۀ مهدی (عج) بدون دلیل انکار می‌کنید، آیا نمی دانید که علمای شما قائل هستند امام مالک (رئیس مذهب مالکی و یکی از چهار امام فقهی مذهب اهلسنت) در شکم مادرش سه سال باقی مانده است؟! در حالی که چنین چیزی در دنیا نظیر ندارد.  ذهبي و قاضی عیاض و دیگران نقل می‌کنند که: مالک سه سال تمام، در رحم مادر خود بود.[68]
ثالثاً: اینکه وی گفته: «مادرش مانند سایر زنان از شکم به او حامله شد و بعضیها میگویند از پهلوهایش به او حامله شد...!؟»[69] برداشت تحریف آمیز از روایت است؛ چون در روایات مورد اشاره به هیچ وجه سخن از چگونگی حامله شدن نیامده است بلکه روایت‌ها تنها به دوران بارداری اشاره دارد. ما برای روشن شدن برداشت تحریف آمیز نویسنده، ترجمه متن روایات‌های که به این موضوع اشاره دارد در زیر می‌آوریم:
[حکیمه می‌گوید:] سپس من نزديک نرجس رفتم و او را نگريستم اثری از حمل در وی نديدم، لذا رفتم موضوع را به امام هم اطلاع دادم. حضرت تبسمي نمود و فرمود: عمه موقع طلوع فجر اثر حملش آشکار می‌شود، چون او مانند مادر موسي است که اثر آبستنی در وی مشهود نبود و تا موقع تولد موسی هيچ کس اطلاع نداشت؛ زيرا فرعون برای دست يافتن به موسی شکم زنان باردار را می‌شکافت. اين هم مانند موسی است که دشمنان درصدد کشتن او هستند.[70]
و عبارت روایت دیگر چنین است:
سپس برخاستم و در وى نظر كردم، اثرى از حاملگى نديدم. به همين جهت به ابو محمد (امام حسن عسکری) عرض کردم من اثرى در وى نمىبينم. حضرت تبسمى كرد و فرمود: عمه! ما ائمه در شکم‌ها حمل نمی‌شویم؛ بلكه در پهلوهاى مادران می‌باشیم.[71]
بنابراین این روایت‌ها این نکته را بیان می‌کنند که جنین در قسمت جلوی شکم قرار نگرفته بلکه در کنارۀ آن قرار می‌گیرد و به این جهت اثر حمل و بارداری در مادر نمایان نمی‌شود.
در روایتی که در بحارالانوار و منابع دیگر آمده این مطلب وجود دارد که: آثار حمل در مادر حضرت مهدی (عج) چون مادر حضرت موسی نمایان نشد و کسی تا زمان ولادت از آن آگاهی نیافت.[72] پس مقصود این است که زمانی که حامله بودند، آثار حمل در ایشان نبود، نه اینکه ولادت ایشان در یک روز باشد و اگر هم ولادت ایشان در یک روز باشد، مثل عیسی (ع) خواهد بود و این اشکالی ندارد.
  رابعاً: ورود یک روایت با محتوای خاص، دلیل بر پذیرفته شدن آن روایت در مذهب تشیع نیست؛ خصوصاً مرحوم مجلسی این حدیث را از منبع گمنامی نقل کرده و نام مؤلف آن را ذکر نفرموده و گفته است: «در  برخی از مؤلفات علمای شیعه روایتی با این مضمون دیدم...»[73]. طبعاً چنین روایتی را نمی‌توان به پای اعتقادات کل شیعه نوشت؛ چنان که ده‌ها بلکه صدها روایت در اهلسنت وجود دارد که نقل آنها به معنای قبولشان از سوی اهلسنت نیست. [74]
[66]. فخر رازی مى‏گوید: «دربارۀ کیفیت نفخ بر دو قول اختلاف نمودند: قول وهب این است که جبرئیل در یقه او دمید تا به رحم رسید و قول دوم این‌که در دامن او دمید تا به فرج رسید، و قول سومی هم هست که قول سدی است که از آستین او گرفت و در کنار لباسش دمید تا آن دم وارد سینه اش شد، در نتیجه حامله گردید.» فخر رازی، مفاتيح الغيب، ج 21، ص 171.
[67]. ر.ک: تفسیر ابن کثیر، ذیل آیه فَحَمَلَتْهُ فَانْتَبَذَتْ بِهِ مَكَانًا قَصِيًّا...
[68]. ذهبي، تاريخ الاسلام، ج 11، ص 319 ؛ إبن خلّكان، وفيات الاعيان، ج4، ص137؛ قاضي عياض، ترتيب المدارك، ج1، ص111
[69]. متن عربی نوشته عثمان الخمیس چنین است: «کیف حملت به امه؟ حملت به في بطنها کما یحمل سائر النساء وقیل حملته فی جنبها لیس کسائر النساء.» که عبارت دو پهلویی است؛ ولی مترجم کتاب وی آشکارا مفاد روایت ها را تحریف کرده است. 
[70]. بحارالأنوار، ج 51، ص 26.
[71]. همان، ج 51، ص 13.
[72]. «لمْ يَظْهَرْ بِهَا الْحَبَلُ وَ لَمْ يَعْلَمْ بِهَا أَحَدٌ إِلَی وَقْتِ وِلَادَتِهَا». بحارالأنوار، ج 51، ص 13.
[73]. بحارالأنوار، ج 51، ص 24.
[74]امام مهدي حقيقتي تابناک، مرتضی ترابي، ص 85.